WhoShares (Sorun çok, çözüm tek)

Sosyal medya uygulamalarının hayatımızın sosyal tarafına nasıl zarar verdiğini birçok videoda görmüş yazılarda okumuşsunuzdur. Bunları burada tekrar etmeyeceğim. İnsanları bir araya getireceği düşünülen bu platformlarda sadece ayrılıklar keskinleşti, birliktelikler de anlamsızlaştı. İnsanlar ise sahteleşti. İnsanoğlunun bu yaptığını ben başarısız bir deney olarak görüyorum. Küreselleşme ve dijitalleşme bir araya gelmesine rağmen ortaya ortak bir akıl, ortak bir ideal veya ortak bir dert çıkarmadı.

Dünyaya baktığımızda sosyal medyayı ağırlıkla dezenformasyon yapmak, olmadığın birisi gibi görünmek veya para kazanmak için inanmadığın şeyleri söylemek için kullananları fark edersiniz. Doğal olarak biraz bu konuda düşünen bir insanın bunları yapmayın veya bütün gününüzü bu ortamlarda geçirmeyin şeklinde telkinlerde bulunduğunu da görürsünüz. İşte buradaki bunları "bunları yapma" emirlerinin karşısında başka bir soru çıkıyor. O zaman ne yapayım?

Sosyal medya uygulamalarını kullanmadan bir hayat mı geçireyim? Bu neredeyse imkansız birçok insan için. Zaten günümüz internet çağında internetten uzak durmanın da bir faydasının olacağını düşünmüyorum. Asıl önemli olan bizim interneti ve sunduğu ürünleri düzgün kullanabilmemizdir. Her zaman icra ettiğimiz ve tekrar tekrar olumsuz sonuç doğuran alışkanlıklarımızı değiştirebilmemiz ve yeni birşeyler yapabilmemiz lazım. Bunun için de bize 2 şey lazım: Yeni bir uygulama ve bu uygulamayı kullanmak için bir sebep. Ben size ikisini de vermeye çalışacağım :) Bütün yazıyı okumak istemezseniz, yazdığım mobil uygulamam WhoShares için Android ve IOS indirme linklerini buraya da bırakayım. Ve sebepler kısmından başlayalım.

Android uygulamasını indirmek için:

IOS uygulamasını indirmek için:

Nerede hata yapıyoruz?

Uygulama kısmına gelmeden önce sebep bulmak için öncelikle günümüzde neleri yanlış yapıyoruz sorusunu sormak istiyorum. İnternet çağını verimli kullanamıyoruz. Bu konuyu ben farklı yazılarda da yazmıştım. Mesela sosyal medya uygulamalarına getirilmek istenen sonuçsuz yasakları veya düzenlemeleri Yasa(kla)mak konusunda düşünmüştüm. Sosyal medya uygulamalarının hayatımızda gereğinden fazla veya yanlış bir mahiyette yer edinmesi konusunda Clubhouse... İyileşecek miyiz doktor? isimli bir yazı yazmıştım. Bu yazıdaki sorunları doğrulayacak nitelikte, facebook ve bağlı uygulamaların çöktüğü günlerde Sâhi Facebook ne idi? isimli yazıyı da yazmıştım. Günümüzde popüler olan ve çokça öne çıkarılan metaverse kavramının olası yan etkilerini Metaverse.. Hangi hapı yuttunuz? isimli yazıda düşünmüştüm. Son olarak da algoritmalar isimli yazıda bütün bu sistemlerin arkasında gizli ajan gibi çalışan algoritma kavramından bahsetmiştim.

Bu yazılardan sonra günümüz dünyası ile ilgili sosyolojik çıkarımlar yapacak bilgi birikimim olmasa da, birçok insan gibi bu sosyal mecraların toksik ortamlara dönüştüğünü de söyleyebilirim. İnsanların varmış gibi yaptıkları bir hayatı sunmaya çalışıp, bu çelişkinin çatışmalarını da iç dünyalarında yaşamalarının bir ismi vardır muhtemelen psikolojide. İnternetin herkesi birleştirdiği bir ortamda insanların kendilerini daha çok yalnız hissetmelerinin normal bir sonuç olduğunu da kimse söyleyemez.

Dijital dünyada her bilginin herkese açık olmasına rağmen profesyonel dezenformasyonların yapılabilmesi de anlamlı değil. İnsanların bugün söylediklerini yarın yalanlayabilmeleri de anlamlı değil. Dün yapılanların bugün unutulmuş olması da anlamlı değil. İnsanların birbirleri ile konuşamıyor olması veya birbirinden bu kadar habersiz olması da anlamlı değil. Burada habersiz olma kavramı gündelik olaylardan haberinin olmaması değil, başka insanların ne yaptıklarından ve ne düşündüklerinden haberlerinin olmaması anlamında kullanıyorum. Hepimiz bağlantılıyız ama çok azımız bağlıyız.

Bu ve bunun gibi sorunlar doğal olarak anti-sosyal uygulama kavramını doğuruyor. Anti-sosyal ifadesi asosyal değil, yani insanların sosyal uygulamalardan uzaklaşmasını ifade etmiyor. Esasında insanların bu yalancı sosyallik kavramının dayattığı çerçevenin dışına çıkmasını hedefliyor. Bu akımı gerekli ve anlamlı buluyorum. Hatta yakın zamanda bir uygulama popüler oldu bu anlamda. BeReal isimli uygulamaya da göz atabilirsiniz. O zaman sormamız gereken soru şu: Anti-sosyal uygulamaların özellikleri ne olmalı veya ne olmamalı? Ben bu soruyu BeReal 'dan daha önce 2016 yılında sormuş ve cevabını bir mobil uygulamaya dönüştürmüştüm :)

WhoShares ne sunuyor?

Şimdi gelelim benim önerime. Yukarıda size yeni bir uygulama kullanmak için sebepler vermeye çalıştım. Sebeplerin bir kısmına değinmiş oldum ama daha fazlası da olacak. Öncelikle benim uygulamamın ne yapmaya çalıştığını kısaca anlatayım. Bu yazıda uzun uzun reklam yapmak istemiyorum, okuyana kadar indirip denemek daha kolay olacaktır sizler için :)

Uygulamanın adı WhoShares. 2016 yılında geliştirdim ve hala kuluçkada duruyor. Android ve IOS cihazlarda çalışıyor. Harita üzerinde konumlarda video kaydedip, bulunduğunuz konumdaki videolar bulabiliyorsunuz. Çok basit bir uygulama yani. Hatta o kadar basit ki bu uygulamada toplamda 3 temel fonksiyon bulunuyor. Video kaydetmek, video izlemek ve izlediğiniz videoları beğenmek veya beğenmemek. Bu uygulamada kullanıcılar ile arkadaşlık kurmak, videolara yorum yazmak, video editlemek veya filtrelemek, uygulama dışından video yüklemek gibi özellikler bulunmuyor. Günlük gelip geçici içerikler yerine bulunduğunuz konum ve zamanda kaydettiğiniz gerçek içerikleri kaydediyor ve görüyorsunuz.

İşte bu kadar. Üzerinde toplamda 1,5 yıl kadar geliştirme zamanı harcadığım uygulamamı 1 paragrafta anlatabiliyorum :) Zaten uygulamanın önemi de tam olarak bu noktada başlıyor. Örnek olarak aşağıdaki haritaya bakın. Burası Türkiye ve karşınıza böyle bir görüntü çıkıyor değil mi?

Şimdi bir de aynı alana uygulama içerisinden bakın. Istanbul ne kadar yoğun :)

Burada gördüğünüz her işaret zamanın bir yerinde kaydedilmiş bir arşiv, bir anı, bir bilgi veya bir insan. Aslında dokunmamız gereken de tam olarak bu. Üzerinde oynanmamış ve maddi kaygısı olmayan gerçeklik. Çünkü günümüz sosyal uygulamalarında sürekli kişiler, takipçiler, fenomenlik ve bir sürü filtreden geçirilmiş hayatlar öne çıkarılıyor zaten. Sonra insanlar da bu hayatlara özenerek kendi yeteneklerini köreltiyor veya doğru olan yaşam biçiminin internette gördüğü hayatlar olduğunu düşünmeye başlıyor. Bu uygulama tam olarak bu mantığa tepki olarak doğdu diyebilirim. Yani en başta belirttiğim "bunları yapma" kalıbında değil, "bunları yapmamız gerekiyor" anlayışı ile geliştirildi.

Bu uygulamada yorum yapma özelliği bulunmuyor. Çünkü yorum yapmanın psikolojisi işi zorbalığa veya bot hesaplara vardırıyor. Denedik gördük bunu insanlık olarak. Bence artık insanların klavye başındaki hünerlerini öne çıkarmak yerine içeriği öne çıkarmanın vakti geldi. Uygulama içerisinde 30 'dan fazla etiket bulunuyor. İçeriğinizi bunlarla etiketleyebiliyor ve harita üzerinde bu etiketlerle arama yapabiliyorsunuz. Böylece sadece ilgilendiğiniz konuların videolarını görebilirsiniz. Bu etiketlerden birkaç tanesi: Hatıra, Kutlama, Doğa, Siyaset, Yetenek, Challenge, Reklam, Yiyecek, Kültür, Sanat, Bilgilendirme...

Bir de dünya turu özelliği var. Bu özellik ile dünyada farklı yerlerde kaydedilmiş videolar arasında gezebiliyorsunuz. Karşınıza çıkacak videolar şu an için sınırlı olduğu için sabit bir dizi video var burada. İleride bu kısım eğlenceli olacak :) Dünyanın bir ucunda dediğimiz kavram artık o kadar uzak değil. Yeri gelmişken belirteyim. Uygulamanın en önemli özelliklerinden birisi de arkasında sizin neyi göreceğinize karar veren bir algoritmanın olmaması. Gerçek küreselleşme budur. Gerçek paylaşım budur. Şu anda sosyal ortamlarda yaptığımız şey paylaşım değil gösterim. Yeni tecrübeler yerine de takip. Fakat bu uygulamadaki videolar birer zaman makinesi. Bu videolar geleceğe atılan imzalar. Bu videolar gerçeğin ta kendisi.

Zamanında blogda Bir kere kavramı isimli bir yazı yazmıştım. Uygulamanın bir başka getirisi ise tarihte 1 kere olabilecek şeylerin sizden sonrakilere aktarılabilmesidir. Başka bir deyişle bugün uygulamayı indirip kaydettiğiniz her içerik, zamanla daha değerli hale gelecek. Günümüzde popüler olan geçici story videolarının aksine, bu videolar birşeyleri unutturmamak için var. Sürekli gündemlerin değiştiği bu dünyada geçici olan hafızamızı zinde tutmak için var. Daha çok kişiye ulaşmak için var. Daha gerçek deneyimlere kapı aralamak için var. Kim, nerede, ne zaman ve ne yaptı sorularının cevabını bulabilmek için var. Çünkü sizden önce birilerinin yaşadığı bir geçmiş var.

Özetle, bunları yapmayın demekle kalmayıp, bunları yapın diyebileceğim ve üzerinde yıllarca çalıştığım ve bu kadar blog yazısı yazdığım uygulamamda toplamda 3 temel (gerekli ve yeter) özellik var. Video paylaş, izle ve beğen veya beğenme. Daha fazlasına ihtiyacımız var mı?

Tabi ki videolarınızda yazdığınız bilgileri güncelleyebiliyorsunuz. Videolarınızı listeleyebiliyor veya silebiliyorsunuz. Bir videoyu kaydettiniz ama yüklemek için zamanınız mı yok? O zaman daha sonra yüklemek üzere saklayabiliyorsunuz. Bunların yanında beğendiğiniz videolara bir liste ile ulaşabilirsiniz. Eğer videoyu kaydeden kişi izin verirse bu kişinin iletişim bilgisine erişebilirsiniz. Bütün bunlar günümüzde neredeyse hiç yapmadığımız bazı şeyleri yapmamız için tasarlandı. Bugüne kadar denenip toplumlarda hasar oluşturan uygulamaların sunmadıklarını sunmak ve sunduklarından kaçınmak üzerine kuruldu. Yani evet, sosyal medya uygulamalarına tepki olarak doğdu. En güzel tarafı ise, siz bugün kaydedeceksiniz, yarın (yarınlar) daha anlamlı olacak.

Kullandığınız uygulamaları değiştiremezsiniz, fakat seçtiğiniz uygulamaları değiştirebilirsiniz

Böylece uzunca bir yazının daha sonuna gelmiş oldum. Başta verdiğim linkleri tekrar buraya bırakayım. Android ve IOS için bu linklerden indirebilirsiniz. Her yaş grubuna, her anlayışa ve her millete hitap edebilen başka bir uygulama var mı bilmiyorum :) Günümüzde herhangi bir mobil uygulamanın yayılması için ilgi çekmesi, her yerde görünmesi ve gösterişli arayüzlerinin olması gerektiğinden bahsediliyor. Ben size bunları sunamam. Ama bu uygulamanın bir hobiden veya alışkanlıktan öte, bir gereklilik olduğunu söyleyebilirim. Dezenformasyona, sahteciliğe, ayrışmaya ve unutkanlığa bir ilaç buldum desem inanır mısınız? Umarım inanırsınız. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere :)