Bu yazıda gündem dediğimiz kavramı biraz inceleyeceğim. Neden zararlı bir kavram olduğunu ve bize ve dünyaya verdiği zararı nasıl minimize edebileceğimiz ile ilgili fikirlerimi sunacağım. Ciddi bir yazı olacak.
Bu soruyu daha derinlemesine cevaplayabilmek için biraz geçmişe gidelim. Teknolojinin henüz gelişmediği ve haberleşmenin bu kadar hızlı olmadığı, örneğin 1700 'lü yıllara gidelim. Çok fazla tarih bilmemize gerek yok, örneğin bir Fransız ihtilâlini ele alalım. O yüzyılda yaşanmış en büyük olaylardan birisidir şüphesiz. Peki bu büyük olay sizce 1 günde mi oldu? Tabi ki hayır. Olayların öncesi ve sonrası ile beraber belki 2-3 yıl kadar sürdüğü bile düşünülebilir. Yaklaşık 2 yıl boyunca belki de insanların gündemi koca bir ihtilâldi.
Kısacası 1 günde başlamamış ve 1 günde bitmemişti. İnsanlar uzunca bir süre bu gündem ile meşgul olmuşlardı. Hatta belki de köylerde veya uzak şehirlerde olaylar 1-2 hafta sonra duyuluyor veya oralara daha geç sirayet ediyordu. Doğanın kendini belli bir alışkanlıkla ve adım adım belli safhalara geçirmesi gibi, bu olaylar da ince ince işliyordu aslında. Hatta muhtemelen Sefiller romanını da bilirsiniz. Bugün 2 kelime ile geçiştirdiğimiz Fransız ihtilâlinin içerisinde yaşanıp bitmiş olabilecek kaç roman dolusu detay gizlidir.
Şimdi zamanı biraz ileri saralım. 1900 'lü yıllarda teknoloji ve iletişimin geliştiği fakat internetin ve haberleşmenin hala yeterince gelişmemiş olduğu bu zamanlara ait bir olayı düşünelim. İsterseniz dünya savaşları isterseniz körfez savaşı gibi bölgesel savaşlar isterseniz bir bilim adamının ölümü ..vs olabilir. İletişimimiz hızlandıkça zamanın akışı da hızlandı ve bütün dünyanın gündemi bile hızlı bir şekilde değişebilmeye ve herkese ulaşabilmeye başladı. Herşey daha sık cereyan etmeye başladı. Yani gündem dediğimiz kavram yavaş yavaş geçicilik kazanmaya başladı.
Ayrıca dünya nüfusu da son zamanlarda bir hayli kalabalıklaştı. Rastgele bir örnek olarak Kore savaşını düşünürseniz, her ne kadar dünya küreselleşmeye doğru gitse de, önemli bir sayıda insanın belki de umurunda bile değildi. Bunu yargılamıyorum. Sonuçta mesela bir Avrupa ülkesinin belki de kendi dertleri vardı başında. Veya gazetelerde bir manşetten daha fazla yer kaplaması gereksizdi. Bu durum gündem kavramına lokalite özelliği katmaya başladı. Herkes kendi gündemi ile meşgul olmaya başladı.
Şimdi gelelim 2000 'ler sonrasına. İletişim çok hızlı, imkanlarımız çok ve epeyce kalabalığız bu dünyada. Her gün durmadan bir yerlerde ya bir icat yapıyoruz ya da ölüm saçıyoruz. Yukarıda bahsettiğim geçicilik ve lokalite yüzünden gündem nedir sorusuna cevap aramak bugünlerde biraz zor oluyor. Çünkü küçük bir bölgede yaşanan geçici bir olgu ancak bir olay olabilir. Gündem olması için toplumun bilincine veya fiziksel olarak kendisine dokunuyor olması gerekir. Bugünlerde gündem olacak olan haberlerimiz sadece birer olay olarak kalmaya mahkum oldu.
Size son zamanlarda hatırladığım akıllara durgunluk verebilecek birkaç fena olayı söyleyeyim. Bir gün Amerika 'da delinin teki bir okulda öğrencileri taradı, Fransa 'da birisi çıkıp konserden çıkanları taradı, Rusya Ukrayna 'ya girdi, Türkiye kuzey Irak 'ta bir gecede 22 şehit verdi, yine Türkiye 'de 6 Şubat depremi oldu, Japonya 'da tsunami oldu... Bunlar sadece ilk bakışta benim aklıma gelen kötü veya absürt olaylar, sizin aklınızda da eminim birçoğu vardır. Şimdi düşünün, bir amerikalı Türkiye depremini kaç gün konuştu? Biz Japonya 'daki felaketi kaç gün konuştuk? Dünya bile Ukrayna 'yı kaç ay konuştu? Kimse kimseyi umursamıyor mu, yoksa herkesin derdi başından mı aşkın?
Aslında hem umursamaz olduk hem de kendi derdimiz kendimize yetiyor. Halbuki her olayın kendi içinde kaç kitaplık hikayeler gizli kim bilir. Biz sadece birkaç kelime ile durumu özetleyip geçiyoruz. Hatta kendi ülkemizin en önemli gündemi bile yeni gelen günün olayları ile eriyip gidiyor. İçinde bulunduğumuz çağda bu biraz da normal. Eski zamanlardaki gibi haberler bize 1 haftada ulaşmıyor. Anında heryerden herşeyi görüp duyabiliyoruz. Neyi ne kadar gündemde tutabiliriz ki?
İnsanlar bir vücudun organları gibi olmalı, birisi hasta iken diğerleri de etkilenmeli. Küreselleştik güya ama o ölçüde de içimize kapandık. Bu yazıyı 26 Mayıs 2024 akşamı İsrail 'in refah sınır kapısına yerleşen Filistinli halkı çadırlarında canice vurduğu günün hemen ertesi günü yazıyorum. Garip bir şekilde İsrail insanlık ve savaş suçlarını işlemeye devam edebiliyor. 7 Ekim 2023 olayından (ve muhtemelen çok daha öncesinden) bugüne kadar dünyanın gözü önünde soykırım hamlelerine devam ediyor. Kaç kere savaş ve insanlık suçu işledi bu süre içerisinde ama bir şekilde herkes kendi gündemine dönmek zorunda kaldı.
Gündemin geçicilik ve lokalite özellikleri ile artık etkisiz eleman haline geldiği bugünlerde, sosyal medyada gösterdiğimiz tepkilerle maalesef hiçbir yere varamıyoruz. Birileri bir şekilde bizim gündemimizi belirliyor ve akıntı ile beraber sürükleniyoruz. Ayrıca biz normal insanların muhtemelen bu dünyada kendi başımıza gündem oluşturabilecek bir gücümüz hiçbir zaman olmayacak. Fakat benim kendi çapımda bu geçicilik ve lokalite sorununa bir çözümüm var.
Daha önce bu yazımda da bahsettiğim WhoShares isimli mobil uygulamam tam olarak bu sorunun çözümü için geliştirildi. Herkesin birkaç gün konuşup unuttuğu şeyleri herkese bir şekilde hatırlatabilmemiz ve bir tarih tutmamız gerekiyor. Kısaca uygulamadan bahsedersem, bir harita üzerinde belli bir noktada bir video kaydediyorsunuz ve uygulamayı açan herkes, dünyanın neresinde olursa olsun kaydedilen videoları görebiliyor. Bu şekilde küresel bir toplum hafızası da oluşturmuş oluyorsunuz. Daha detaylı bilgileri blog yazısında bulabilirsiniz. Uygulamayı indirmek için buraya uğrayabilirsiniz.
Bana sorarsanız insanlığın bunun gibi bir uygulamaya ihtiyacı var. Bu yazımı reklam yapmak için yazmadım. Hep bu düşünceler ile 2016 yılından beri uygulamamın bakımını sürekli bir şekilde yapıyorum. Daha iyi bir gelecek, geçmişini unutmamak ile mümkün görünüyor. Bunun için benim sunduğum çözüm önerim umarım size de anlamlı gelir. Çünkü tek başımıza bir gücümüz yok. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere..
Bir yorum yazabilirsiniz